Design thinking: radicaal veranderen in kleine stappen (boekbespreking)

Design thinking: | boekbespreking Design Thinking (Guido Stompff) door Patrick Davidson

Design Thinking - Guido Stompff

“Design Thinking is het ultieme tegengif voor organisaties waar overdreven controlezucht elke frisse gedachte in de kiem smoort.”, zo lezen we op de achterflap. Een prikkelende claim en na het lezen van dit ijzersterke boek weet je precies wat Stompff bedoelt. 

Stompff stelt dat we zelf de grootste blokkade zijn voor nieuwe ideeën. “We zijn gaan geloven dat denken voorafgaat aan het doen, dat elke handeling bewust wordt aangestuurd. Ik doe iets omdat ik bedacht had het te gaan doen. Steeds meer filosofen en wetenschappers trekken dat in twijfel.”

Design thinking is dan ook een pleidooi om het anders te doen, meer zoals designers en architecten doen. Zij pakken een blanco vel en beginnen te tekenen. “Met niets beginnen en jezelf verrassen.”

We zijn gaan geloven dat denken voorafgaat aan het doen

Catch 22

Volgens Stompff (lees ook ons interview met Guido Stompff) moeten we niet teveel vanuit het heden denken en handelen. Dus niet naar oorzaken zoeken bij een probleem in het heden. Dat doen we volgens Stompff omdat we vaak geen idee van de mogelijkheden. En de aanname daarbij is dat als je de oorzaak kent, de oplossing ook wel duidelijk zal zijn.

Tot slot is er in veel organisaties een zogenaamde Catch22 (in het Nederlands bekend als een kip-ei situatie) die voorkomt dat mensen in beweging komen: management wil van tevoren weten, het liefst zo nauwkeurig mogelijk, wat de innovatie precies gaat opleveren. En dat levert natuurlijk een energielek op. Het leidt tot plannenmakerij en niet tot beweging en resultaten.

Ideeën ontstaan onderweg

Wat dan wel? Niet alleen maar denken maar juist doen. Aan de slag met het bedenken van oplossingen voor de toekomst. En niet alleen denken vanuit wat waarschijnlijk kan in het heden maar juist vanuit wat je zou willen in toekomst. Dat opent nieuwe deuren. “Ideeën ontstaan namelijk nadat je bent gestart”, zo lezen we. Zelfs als je niet weet welk probleem je ermee kunt oplossen. Het opent de deur voor mooie gevallen van serendipiteit, niet-gezochte vondsten. Laten we eens teruggaan in de tijd om te zien wat Stompff bedoelt.

Het is 1928 wanneer de Schotse arts Alexander Fleming een toevallige ontdekking doet. “Hoewel Fleming als een briljant onderzoeker werd beschouwd, werkte hij allesbehalve netjes”, zo schrijft Stompff.

Alexander Fleming

Alexander Fleming

Teruggekomen van vakantie bleek dat er in de tussentijd in het laboratorium schimmels gegroeid waren doordat hij niet goed had opgeruimd. Omdat een kweekje beschimmeld raakte, ontdekte Fleming het eerste stofje dat een breed spectrum van bacteriën kon doden. Fleming experimenteerde vervolgens met het nieuwe stofje dat hij penicilline noemde.

We lezen: “Het is een voorbeeld waar vaak lacherig over wordt gedaan, omdat één van de grootste uitvindingen in de geschiedenis niet te danken is aan briljant getheoretiseerd maar aan een verrassing [……] Toevalstreffer? Welnee, Fleming was bezig met experimenten, met proefjes doen. Hij filosofeerde niet alleen over bacteriën, hij probeerde al jaren dingen uit en liet zich graag verrassen. Dat medeonderzoekers er lacherig over deden (maar ondertussen zelf gen enkel resultaat boekten!), zegt alles over hoe we tegen leren door te creëren aan kijken”

Ideeën ontstaan door interactie

Het voorbeeld van Fleming brengt ons trouwens ook op een andere sleutel tot succesvolle innovatie die Stompff benadrukt: samenwerking. Ideeën ontstaan door interacties, zo bepleit Stompff. “Fleming opperde dat penicilline wellicht een medicijn kon zijn, maar is nooit bij machte geweest om dat aan te tonen. […] Als we het aan Fleming hadden overgelaten dan gingen er nog steeds iedere dag veel mensen dood aan een longontsteking. Hij miste namelijk een aantal noodzakelijke kwaliteiten voor een echte doorbraak [….] en hij was slecht in communiceren en overtuigen. Hij kreeg dan ook nauwelijks serieuze aandacht [….] en gaf het op.”

Als we het aan Fleming hadden overgelaten dan gingen er nog steeds iedere dag veel mensen dood aan een longontsteking

En toch was Fleming tien jaar later een van de drie mensen die werd onderscheiden met de Nobelprijs. In 1938 pakte de Australische Oxford-professor Howard Florey het idee namelijk op. Met resultaat. Nog voor het einde van de Tweede Wereldoorlog was penicilline getest en werd het op grote schaal geproduceerd om gewonde soldaten te genezen. Het lukte Florey doordat hij met een divers team werkte. Waarin iedereen iets toevoegde en mensen op elkaar reageerden.

1-10-100

1-10-100 uit het boek Design Thinking van Guido Stompff

1-10-100 uit het boek Design Thinking van Guido Stompff                     (c) Boom Uitgevers.

Als je iets creëert dan kun je vooraf niet weten waarmee je eindigt, zegt Stompff. Dat ontvouwt zich gaandeweg. Ontwerpers zijn gewend om heel vaak te itereren om dichterbij de goede oplossing te komen. Ze doorlopen dan ook meerdere malen een cyclus van framen, analyseren, ideeën ontwikkelen, realiseren en reflecteren. Stompff noemt dat 1-10-100.

De eerste iteraties kunnen in 1 dag plaatsvinden, stel Stompff. Soms zelfs in enkele uren. Er is nog niet veel kennis nodig om een frame te verkennen en de vrijheid van denken is dus groot.

Gaandeweg het proces worden de iteraties langer, vandaar 1-10-100, en veranderen fundamenteel van karakter. Je begint met het ontwikkelen van een groot aantal frames (breedte), om vervolgens een beperkt aantal frames goed uit te werken (diepte). Uiteindelijk werk je dan 1 frame helemaal uit. Stompff zegt dat de fasering  ook wel 10-3-1 had kunnen heten, naar het aantal frames waar je mee werkt per fase. Uiteindelijk werk je 1 frame uit, maar die keuze moet je zo lang mogelijk uitstellen volgens de lector Design Thinking. Want er zijn altijd meerdere frames die waardevol zijn. De kunst is dus om continu te switchen tussen creëren en vernietigen.

Mijn take aways van het boek Design Thinking:

  • Oude manieren van denken zorgen ervoor dat we zelf de grootste blokkade zijn voor nieuwe ideeën. Zo zijn we bijvoorbeeld gaan geloven dat denken voorafgaat aan het doen, dat elke handeling bewust wordt aangestuurd.
  • We willen bovendien het liefst voorafgaand aan een project weten dat het succesvol zal zijn. Die drang naar zekerheid zorgt voor een Catch 22: er komt helemaal geen beweging, laat staan vernieuwing.
  • Design Thinking biedt een andere manier waarbij ideeën on the go – en door interactie – ontstaan. Net als designers en architecten ga je uit van wat mogelijk is in de toekomst. Je begint dus met een blanco vel. Vervolgens zorg je ervoor dat verschillende invalshoeken (via framing) serieus genomen worden.  Een waarschuwing vooraf: je weet vooraf niet waar je eindigt….
  • Stompff onderscheidt drie manieren waarop we problemen benaderen. Analyseren (analytic thinking) waarbij je op zoek gaat naar de oorzaken, besluitvorming (decision making) waarbij je kijkt uit welke bestaande opties je kunt kiezen en… design thinking waarbij je nieuwe oplossingen ontwikkelt. Over die laatste aanpak gaat dit heldere boek, dat ik je van harte aanbeveel.

Over dit boek en de auteur: de kunst van het combineren

Design Thinking - Guido StompffIn dit goed geschreven en met aandacht gemaakte boek lees je dus hoe ideeën ontstaan en wat ons tegenhoudt. De ondertitel is ‘radicaal veranderen in kleine stappen’ en dat is precies waar je de kennis voor kunt gebruiken.

Je leert hoe je daarbij gebruik maakt van creativiteitstechnieken, de kunst van het framen en de kracht van beelden. Kortom, de kunst van het combineren. Precies wat Stompff zelf doet in zijn werk. Zo is hij designer, marketingcommunicatiemanager (bij Océ) en lector. Het boek kwam begin dit jaar al voor op de lijst  met bingereading tips, die ik aan het begin van de lockdown publiceerde.

Lees ook ons interview met Guido Stompff

Recommended Posts